B2B a zwolnienie lekarskie to dwie odrębne sprawy: L4 wystawi Ci każdy uprawniony lekarz, ale zasiłek chorobowy z ZUS dostaniesz tylko przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym, trwającym nieprzerwanie co najmniej 90 dni (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej), i bez zaległości w składkach powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia. ZUS płaci wtedy 80% podstawy od pierwszego dnia choroby.
Czy na B2B można iść na L4?
Tak - zwolnienie lekarskie może Ci wystawić każdy lekarz upoważniony przez ZUS, także w prywatnym gabinecie (art. 54 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej: ustawa zasiłkowa). Samo e-ZLA nie oznacza jednak pieniędzy za czas choroby.
Kontrahent z umowy B2B nie jest Twoim pracodawcą, więc nie wypłaca wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy. Za dni nieobecności zapłaci tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa. Z mocy prawa pozostaje zasiłek chorobowy z ZUS, a ten przysługuje wyłącznie osobom, które przystąpiły do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej: u.s.u.s.).
Inaczej wygląda B2B a zwolnienie lekarskie, gdy współpraca w praktyce przypomina etat: o stosunku pracy decyduje rzeczywisty sposób wykonywania pracy, a nie nazwa umowy (art. 22 § 1(1) Kodeksu pracy). Od 8 lipca 2026 r. organy PIP mogą w takiej sytuacji stwierdzić istnienie stosunku pracy decyzją - piszemy o tym przy okazji nowych uprawnień PIP wobec umów cywilnoprawnych.
Jakie warunki musisz spełnić, żeby dostać zasiłek?
Zasiłek chorobowy na B2B dostaniesz, jeśli jednocześnie spełniasz cztery warunki:
- Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe zgłoszone na formularzu ZUS ZUA - obejmuje Cię najwcześniej od dnia złożenia zgłoszenia, a od startu firmy tylko przy zgłoszeniu w ciągu 7 dni (art. 14 ust. 1 i 1a u.s.u.s.).
- 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, czyli okres wyczekiwania (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej). Wlicza się do niego wcześniejsze ubezpieczenie chorobowe, np. z etatu, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni (art. 4 ust. 2).
- Brak zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia w dniu powstania prawa do zasiłku (art. 2a ust. 1).
- Niezdolność do pracy powstała w czasie ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1).
Spóźniona składka nie oznacza już utraty ubezpieczenia. Przepis, który to przewidywał (art. 14 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s.), nie obowiązuje od 1 stycznia 2022 r. - teraz musisz rozliczać i opłacać składki za każdy miesiąc trwania ubezpieczenia (art. 14 ust. 2a u.s.u.s.).
Zaległość ma inny skutek: zasiłek nie przysługuje do czasu spłaty całego długu. Spłata w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia daje zasiłek za cały okres; później prawo za ten okres przedawnia się, a zasiłek przysługuje dopiero od dnia spłaty (art. 2a ust. 2). Według ZUS terminowo spłacany układ ratalny albo odroczenie płatności nie blokują świadczeń.
Ile wynosi zasiłek chorobowy na B2B i kto go wypłaca?
Zasiłek chorobowy przedsiębiorcy wypłaca ZUS (art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy zasiłkowej) od pierwszego dnia niezdolności do pracy, w wysokości 80% podstawy wymiaru (art. 11 ust. 1). Pełne 100% przysługuje, gdy choroba przypada w okresie ciąży albo wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy (art. 11 ust. 2). Sytuację przyszłych mam opisujemy w artykule B2B a ciąża - zasiłek chorobowy i macierzyński.
Podstawą jest przeciętna zadeklarowana podstawa składki chorobowej z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem zachorowania, pomniejszona o 13,71% (art. 48 ust. 1 i art. 3 pkt 4). Niska deklarowana podstawa, np. przy preferencyjnych składkach, oznacza niższy zasiłek. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu podstawa składki chorobowej ma też górny limit: 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 20 ust. 3 u.s.u.s.).
Gdy ubezpieczenie trwa krócej niż 12 miesięcy, ZUS nie przyjmie całej zadeklarowanej kwoty. Liczy minimalną podstawę, a nadwyżkę ponad nią uwzględnia proporcjonalnie - 1/12 za każdy pełny miesiąc ubezpieczenia (art. 48a). Podwyższenie deklaracji tuż przed chorobą tylko w części przełoży się więc na zasiłek.
Zasiłek przysługuje za każdy dzień, także wolny od pracy (art. 11 ust. 4), najdłużej przez 182 dni, a w ciąży lub przy gruźlicy przez 270 dni (art. 8 ust. 1). Poza e-ZLA składasz w ZUS zaświadczenie Z-3b albo wniosek ZAS-53. ZUS wypłaca zasiłek najpóźniej w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do przyznania prawa (art. 64 ust. 1).
B2B a zwolnienie lekarskie - różnice w porównaniu z etatem
Największa różnica dotyczy tego, kto płaci za pierwsze tygodnie choroby i od kiedy powstaje prawo do pieniędzy.
| Kwestia | Umowa o pracę | B2B (działalność gospodarcza) |
|---|---|---|
| Ubezpieczenie chorobowe | obowiązkowe | dobrowolne, na Twój wniosek |
| Okres wyczekiwania | 30 dni ubezpieczenia | 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia |
| Pierwsze dni choroby | wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy - do 33 dni w roku, a od roku po ukończeniu 50 lat do 14 dni | zasiłek z ZUS od 1. dnia |
| Kto wypłaca zasiłek | ZUS albo pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób | ZUS |
| Wysokość | 80%, w ciąży i po wypadku w drodze do lub z pracy 100% | 80%, w ciąży i po wypadku w drodze do lub z pracy 100% |
| Podstawa | przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy | przeciętna zadeklarowana podstawa z 12 miesięcy minus 13,71% |
| Dodatkowy warunek | brak | brak zaległości składkowych powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia |
| Maksymalny okres | 182 dni, w ciąży 270 dni | 182 dni, w ciąży 270 dni |
Źródło: art. 92 Kodeksu pracy, art. 2a, 4, 8, 11, 36, 48 i 61 ustawy zasiłkowej. Stan prawny: październik 2026 r.
Co wolno na zwolnieniu lekarskim - zasady od 13 kwietnia 2026 r.
Na zwolnieniu nie możesz wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować aktywności, która utrudnia lub wydłuża leczenie - w przeciwnym razie tracisz zasiłek za cały okres zwolnienia (art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 r. oba pojęcia mają definicje ustawowe, wprowadzone nowelizacją z 18 grudnia 2025 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).
- Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których wymagają istotne okoliczności (art. 17 ust. 1a).
- Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania utrudniające lub wydłużające leczenie albo rekonwalescencję; zwykłe czynności dnia codziennego są dozwolone (art. 17 ust. 1b).
ZUS w poradniku z kwietnia 2026 r. wprost zalicza do pracy zarobkowej działalność gospodarczą, a jako czynność incydentalną podaje np. jednorazowe podpisanie dokumentów, do których podpisu nikt inny nie jest upoważniony. Dla jednoosobowej firmy oznacza to w praktyce przerwę w realizacji zleceń na czas L4.
Przy kilku tytułach ubezpieczenia, np. etacie i firmie, niezdolność do pracy dotyczy każdego tytułu, dla którego wystawiono odrębne zwolnienie (art. 17 ust. 1c). Od 1 stycznia 2027 r. lekarz będzie mógł, na Twoje żądanie, nie wystawiać zwolnienia z tytułu, w którym rodzaj pracy pozwala ją wykonywać (art. 17 ust. 1d).
Zwolnienia przedsiębiorców kontroluje ZUS, także w miejscu wykonywania działalności (art. 68 ust. 1 i art. 68c ust. 1). Może też skierować Cię na badanie do lekarza orzecznika i zażądać od lekarza dokumentacji, na podstawie której wystawił zwolnienie (art. 59 ust. 3). Uniemożliwienie badania oznacza utratę ważności zwolnienia (art. 59 ust. 6), a zmianę adresu pobytu zgłaszasz w ciągu 3 dni (art. 59 ust. 5e).
Jak zabezpieczyć umowę B2B na wypadek choroby?
Umowę B2B zabezpieczysz, wpisując do niej zasady na czas choroby - przepisy o zasiłku dotyczą tylko relacji z ZUS i nie rozstrzygają, co z terminami, wynagrodzeniem i odpowiedzialnością wobec kontrahenta. Przed podpisaniem kontraktu sprawdź, czy określa on:
- przerwy w świadczeniu usług i to, czy są płatne,
- sposób i termin zawiadomienia kontrahenta o nieobecności,
- zastępstwo lub podwykonawcę na czas choroby,
- przesunięcie terminów i wyłączenie kar umownych przy niezdolności do pracy.
Takie zapisy przygotowujemy i negocjujemy w ramach obsługi umów handlowych. Firmom współpracującym z kontraktorami doradzamy też, jak ułożyć współpracę, żeby nie nosiła cech stosunku pracy - to jeden z obszarów prawa pracy, którymi się zajmujemy.
Co zrobić, gdy ZUS odmówi zasiłku?
Od decyzji ZUS odmawiającej zasiłku albo żądającej jego zwrotu przysługuje odwołanie do sądu, które wnosisz na piśmie za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji (art. 477(9) § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Termin liczy się od doręczenia, a nie od daty wydania decyzji.
Spór może dotyczyć np. zaległości w dniu powstania prawa do zasiłku, wysokości zadeklarowanej podstawy albo ustaleń z kontroli zwolnienia. W takich sprawach przygotowujemy odwołania od decyzji ZUS i reprezentujemy przedsiębiorców przed sądem. Gdy zaległe składki są już egzekwowane, równolegle prowadzimy obronę w postępowaniu egzekucyjnym.
Masz pytania o B2B a zwolnienie lekarskie albo niekorzystną decyzję ZUS w sprawie zasiłku? Skontaktuj się z nami - przeanalizujemy Twoją sytuację w biurze w Białymstoku, online lub telefonicznie.
Najczęstsze pytania
Czy kontrahent musi mi zapłacić za dni na L4?
Nie, chyba że przewiduje to umowa B2B. Kontrahent nie jest pracodawcą, więc nie dotyczy go obowiązek wypłaty wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy. Za czas choroby możesz otrzymać zasiłek z ZUS, jeśli masz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Czy spóźniona składka oznacza utratę ubezpieczenia chorobowego?
Nie - od 1 stycznia 2022 r. spóźnienie w opłaceniu składki nie powoduje ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jeśli jednak w dniu powstania prawa do zasiłku masz zaległość w składkach społecznych przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia, zasiłek nie przysługuje do czasu spłaty całego długu (art. 2a ustawy zasiłkowej). Spłata w ciągu 6 miesięcy pozwala otrzymać zasiłek za cały okres.
Od kiedy dostanę zasiłek, jeśli dopiero założyłem firmę?
Po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej). Do tego okresu wlicza się wcześniejsze ubezpieczenie chorobowe, np. z etatu, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni. Bez okresu wyczekiwania zasiłek przysługuje m.in. absolwentom, którzy przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub uczelni, oraz przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Czy na L4 mogę pracować dla innego klienta?
Nie - każda czynność o charakterze zarobkowym w czasie zwolnienia, niezależnie od podstawy prawnej, oznacza utratę zasiłku za cały okres zwolnienia (art. 17 ust. 1 i 1a ustawy zasiłkowej). Wyjątek dotyczy tylko czynności incydentalnych wymuszonych istotnymi okolicznościami, np. jednorazowego podpisania dokumentu, którego nikt inny nie może podpisać.
Czy zwolnienie od lekarza prywatnego jest ważne dla ZUS?
Tak, jeśli wystawił je lekarz upoważniony przez ZUS do wystawiania zaświadczeń lekarskich (art. 54 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Przepisy nie różnicują zwolnień z gabinetów prywatnych i wystawionych w ramach NFZ. Każde zwolnienie może jednak zostać skontrolowane - ZUS może skierować Cię na badanie do lekarza orzecznika.
Co dalej, gdy po 182 dniach nadal nie mogę pracować?
Możesz ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy - przysługuje ono najdłużej przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). O prawie do świadczenia orzeka lekarz orzecznik ZUS.
Mam etat i B2B - z którego tytułu dostanę zasiłek?
Z etatu, jeśli podstawa składek z umowy o pracę wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie - wtedy z działalności nie podlegasz ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, więc nie możesz mieć z niej dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 9 ust. 1 i 1a u.s.u.s.). Przy niższej podstawie z etatu podlegasz ubezpieczeniom także z firmy i możesz przystąpić do dobrowolnego chorobowego z tego tytułu. Od 13 kwietnia 2026 r. zwolnienie wystawia się odrębnie dla każdego tytułu ubezpieczenia (art. 17 ust. 1c ustawy zasiłkowej).