Koszty zastępstwa procesowego w 2026 roku sąd liczy według stawek minimalnych z rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., identycznych dla radców prawnych i adwokatów. Płaci je co do zasady strona przegrywająca (art. 98 § 1 k.p.c.). Przy sporze o 30 000 zł stawka wynosi 3600 zł - ta tabela nie zmieniła się od 2016 roku.
Czym są koszty zastępstwa procesowego?
To wynagrodzenie pełnomocnika zawodowego, które sąd wlicza do kosztów procesu i każe zwrócić stronie wygrywającej. Kodeks postępowania cywilnego zalicza do niezbędnych kosztów strony reprezentowanej przez adwokata jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat z odrębnych przepisów (art. 98 § 3 k.p.c.). Strona, którą reprezentuje radca prawny, odzyskuje koszty w tej samej wysokości (art. 99 k.p.c.).
Zasądzone koszty zastępstwa procesowego należą się stronie, a nie pełnomocnikowi. Przegrany zwraca je przeciwnikowi, czyli Tobie, a Ty rozliczasz się z kancelarią według własnej umowy. Dlatego to, czy sprawę prowadzi radca prawny, czy adwokat, nie zmienia kwoty, którą możesz odzyskać.
Obok wynagrodzenia pełnomocnika na koszty procesu składają się koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki - na przykład wynagrodzenie biegłego (art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Koszty zastępstwa procesowego 2026 - tabela stawek minimalnych
Podstawą jest § 2 obu rozporządzeń: stawka rośnie progami wraz z wartością przedmiotu sprawy, od 90 zł do 25 000 zł. W postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym i nakazowym obowiązuje niższa tabela z § 3. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się już na zasadach ogólnych (§ 3 ust. 2). Jak wygląda sama droga do nakazu, opisujemy w poradniku nakaz zapłaty i e-Sąd.
| Wartość przedmiotu sprawy | Stawka minimalna w procesie (§ 2) | Stawka minimalna przy nakazie zapłaty (§ 3) |
|---|---|---|
| do 500 zł | 90 zł | 60 zł |
| powyżej 500 zł do 1500 zł | 270 zł | 180 zł |
| powyżej 1500 zł do 5000 zł | 900 zł | 600 zł |
| powyżej 5000 zł do 10 000 zł | 1800 zł | 1200 zł |
| powyżej 10 000 zł do 50 000 zł | 3600 zł | 2400 zł |
| powyżej 50 000 zł do 200 000 zł | 5400 zł | 3600 zł |
| powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł | 10 800 zł | 7200 zł |
| powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł | 15 000 zł | 7200 zł |
| powyżej 5 000 000 zł | 25 000 zł | 7200 zł |
Stan prawny: październik 2026. Źródło: § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzeń w sprawie opłat za czynności radców prawnych i za czynności adwokackie (teksty jednolite: Dz.U. 2026 poz. 118 i poz. 215).
Część spraw ma stawki ryczałtowe albo procentowe. Przykłady ważne w sprawach firmowych i majątkowych (stan prawny: październik 2026):
- przywrócenie do pracy lub uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne - 360 zł, a wynagrodzenie za pracę - 75% stawki z § 2 (§ 9 ust. 1); więcej o sporach pracowniczych przy prawie pracy,
- sprawy o świadczenia z ubezpieczenia społecznego i o podleganie ubezpieczeniom - 360 zł (§ 9 ust. 2),
- stwierdzenie nabycia spadku - 240 zł, a gdy sąd bada też ważność testamentu - 720 zł; dział spadku - stawka z § 2 od wartości udziału (§ 6 pkt 2 i 3),
- skarga do sądu administracyjnego, której przedmiotem jest należność pieniężna, np. podatek - stawka z § 2, a w innej sprawie - 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1).
W postępowaniu apelacyjnym stawka minimalna to procent stawki podstawowej. Przed sądem okręgowym wynosi 50% (75%, jeśli wcześniej sprawę prowadził inny pełnomocnik), przed sądem apelacyjnym 75% (odpowiednio 100%), nie mniej niż 120 zł albo 240 zł (§ 10 ust. 1).
Co zmieniło się w stawkach od 1 stycznia 2026 roku?
Od 1 stycznia 2026 roku wzrosło 15 stawek ryczałtowych, od których liczy się koszty zastępstwa procesowego - każda o 50% albo o 100% - a tabela według wartości przedmiotu sprawy została bez zmian. Wprowadziły to rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2025 r.: Dz.U. 2025 poz. 1336 dla radców prawnych i poz. 1314 dla adwokatów. Najważniejsze zmiany:
- pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej - z 240 zł do 480 zł,
- wpis w księdze wieczystej - z 240 zł do 480 zł,
- zabezpieczenie spadku, spis inwentarza i odrzucenie spadku - ze 120 zł do 240 zł,
- wyjawienie majątku - ze 120 zł do 240 zł,
- ubezwłasnowolnienie - z 480 zł do 960 zł,
- sprawa objęta dochodzeniem - z 360 zł do 540 zł, a śledztwem - z 600 zł do 900 zł.
Nowe stawki stosuje się także w sprawach wszczętych przed 1 stycznia 2026 roku, które jeszcze się nie zakończyły (§ 2 obu rozporządzeń zmieniających). Ma to znaczenie przy rozliczeniu kosztów w sprawie, która trwa od kilku lat.
Wcześniejsza korekta weszła w życie 31 grudnia 2024 roku: stawka w sprawach o przywrócenie do pracy i w sprawach z ubezpieczeń społecznych wzrosła wtedy ze 180 zł do 360 zł (Dz.U. 2024 poz. 1947). Pełne zestawienie zmian z 2026 roku i ich wpływ na budżet sprawy omawiamy w tekście o tym, ile kosztuje radca prawny w 2026 roku.
Kto płaci koszty zastępstwa procesowego po wyroku?
Płaci strona przegrywająca - musi zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). Kodeks przewiduje jednak odstępstwa, które w praktyce decydują o tym, ile realnie wróci do wygrywającego.
| Sytuacja | Co dzieje się z kosztami | Przepis k.p.c. |
|---|---|---|
| Wygrana w całości | Przegrany zwraca koszty procesu, w tym zastępstwa | art. 98 § 1 |
| Wygrana częściowa | Koszty są wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone; całość może obciążyć stronę, której przeciwnik uległ tylko w nieznacznej części | art. 100 |
| Pozwany nie dał powodu do pozwu i uznał żądanie przy pierwszej czynności | Zwrot kosztów należy się pozwanemu mimo uwzględnienia powództwa | art. 101 |
| Wypadek szczególnie uzasadniony | Sąd może zasądzić od przegranego tylko część kosztów albo nie obciążać go nimi wcale | art. 102 |
| Niesumienne postępowanie strony, od 1 marca 2026 r. także odmowa mediacji bez uzasadnionej przyczyny | Sąd może obciążyć stronę kosztami niezależnie od wyniku sprawy | art. 103 |
| Ugoda | Koszty znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej | art. 104 |
Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów należą się odsetki ustawowe za opóźnienie - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd orzeka o nich z urzędu, więc nie trzeba składać osobnego wniosku (art. 98 § 1¹ k.p.c.).
W sporach o zapłatę ta arytmetyka przesądza o opłacalności pozwu. Dlatego przy sporach sądowych i windykacji należności liczymy przewidywane koszty i szanse ich odzyskania, zanim pozew trafi do sądu.
Zasądzone koszty a honorarium umówione z kancelarią
Zasądzone koszty zastępstwa procesowego i honorarium to dwie różne kwoty. Honorarium ustala umowa z klientem (art. 22⁵ ust. 1 ustawy o radcach prawnych, art. 16 ust. 1 Prawa o adwokaturze), a od przegranego sąd zasądza opłatę liczoną od stawki minimalnej - najwyżej jej sześciokrotność, i nie więcej niż wartość przedmiotu sprawy (§ 15 ust. 3 rozporządzeń).
Ponad stawkę minimalną sąd wychodzi, gdy uzasadnia to niezbędny nakład pracy pełnomocnika, wartość sprawy, jego wkład w wyjaśnienie okoliczności albo rodzaj i zawiłość sprawy. Kodeks każe uwzględnić także czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu (art. 109 § 2 k.p.c.). Od 5 czerwca 2024 roku podwyższenie jest możliwe także w sprawach bez rozprawy - uchylono wtedy przepis, który wiązał w nich opłatę ze stawką minimalną.
- Zgłoś rzeczywisty koszt. Wniosek o koszty może zawierać oświadczenie o wysokości wynagrodzenia, które obciąża stronę. Bez niego sąd przyjmie stawkę minimalną, chyba że okoliczności sprawy przemawiają za wyższą (§ 16).
- Policz różnicę. Przy sporze o 30 000 zł stawka minimalna wynosi 3600 zł, a górna granica - 21 600 zł. Jeśli umówione honorarium przekracza kwotę zasądzoną, nadwyżka zostaje po Twojej stronie.
- Uwzględnij pełnomocnictwo. Od złożenia pełnomocnictwa w sądzie pobiera się 17 zł opłaty skarbowej od każdego stosunku pełnomocnictwa; tę kwotę także wpisuje się do spisu kosztów.
Mechanizm działa też w drugą stronę. W szczególnie uzasadnionych przypadkach pełnomocnik może ustalić opłatę niższą od stawki minimalnej albo z niej zrezygnować - sąd zasądza wtedy, na jego wniosek, koszty w tej wysokości (§ 18).
Jak nie stracić prawa do zwrotu kosztów?
Trzeba o nie wnieść na czas. Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży spisu kosztów albo wniosku o ich przyznanie według norm przepisanych (art. 109 § 1 k.p.c.). Z urzędu sąd orzeka tylko o kosztach strony, która działa bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego.
O kosztach sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). Dlatego o zwrot kosztów wnosi się w każdej instancji, a w postępowaniu apelacyjnym opłatę liczy się według § 10 rozporządzeń.
Podobna zasada działa przed sądem administracyjnym. Jeżeli WSA uwzględni skargę, skarżący odzyskuje od organu niezbędne koszty postępowania (art. 200 p.p.s.a.), w tym wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego do wysokości stawek z odrębnych przepisów (art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.). Jak przygotować samą skargę, pokazujemy w poradniku skarga do WSA krok po kroku, a spory z fiskusem prowadzimy w ramach reprezentacji przed sądami administracyjnymi.
Gdy nie stać Cię na pełnomocnika, możesz wnioskować o ustanowienie go z urzędu (art. 117 k.p.c.). Jego wynagrodzenie regulują odrębne rozporządzenia, w których od 1 stycznia 2026 roku podniesiono te same pozycje (Dz.U. 2025 poz. 1306 i 1316). Różnice między pomocą bezpłatną a płatną opisujemy w tekście bezpłatna pomoc prawna czy płatna porada.
Przed złożeniem pozwu albo odpowiedzi na pozew warto policzyć trzy kwoty: opłatę sądową, przewidywane honorarium i koszty zastępstwa procesowego, które mogą wrócić od drugiej strony. Zrobimy to razem z Tobą w biurze w Białymstoku, online albo telefonicznie - napisz lub zadzwoń przez formularz kontaktowy.
Najczęstsze pytania
Ile wynoszą koszty zastępstwa procesowego przy sporze o 100 000 zł?
Stawka minimalna wynosi 5400 zł, bo tyle przewiduje § 2 rozporządzeń dla wartości przedmiotu sprawy powyżej 50 000 zł do 200 000 zł (stan prawny: październik 2026). Jeśli sprawa kończy się nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym lub nakazowym, bez skutecznego sprzeciwu czy zarzutów, stawka wynosi 3600 zł (§ 3 ust. 1). Sąd może ją podwyższyć najwyżej do sześciokrotności, gdy uzasadnia to nakład pracy pełnomocnika lub zawiłość sprawy.
Czy koszty zastępstwa procesowego wzrosły w 2026 roku?
Wzrosła tylko część stawek: od 1 stycznia 2026 r. podniesiono 15 stawek ryczałtowych, głównie w sprawach rodzinnych, spadkowych, wieczystoksięgowych i karnych. Stawki zależne od wartości przedmiotu sprawy, stosowane m.in. w sporach o zapłatę, obowiązują bez zmian od 27 października 2016 r. Zmiany wprowadziły rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1336 i 1314).
Czy stawki zastępstwa są takie same dla adwokata i radcy prawnego?
Tak, oba rozporządzenia przewidują identyczne kwoty, a strona reprezentowana przez radcę prawnego odzyskuje koszty według przepisów o wynagrodzeniu adwokata (art. 99 k.p.c.). Wybór pełnomocnika nie wpływa więc na kwotę zasądzaną od przegranego. Różnice między zawodami dotyczą formy wykonywania zawodu, a nie stawek.
Czy sąd może zasądzić więcej niż stawkę minimalną?
Tak, najwyżej sześciokrotność stawki minimalnej i nie więcej niż wartość przedmiotu sprawy (§ 15 ust. 3 rozporządzeń). Decydują o tym m.in. niezbędny nakład pracy pełnomocnika, liczba stawiennictw, czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu oraz zawiłość sprawy (art. 109 § 2 k.p.c.). Do wniosku o koszty warto dołączyć oświadczenie o wysokości wynagrodzenia, które obciąża stronę (§ 16).
Od kiedy należą się odsetki od zasądzonych kosztów procesu?
Od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, które je zasądza, do dnia zapłaty - w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 98 § 1¹ k.p.c.). Jeśli orzeczenie jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki biegną po upływie tygodnia od jego ogłoszenia albo doręczenia zobowiązanemu. Sąd orzeka o nich z urzędu.
Czy przegrany zawsze musi zapłacić koszty zastępstwa?
Nie zawsze, bo w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od przegranego tylko część kosztów albo nie obciążać go nimi wcale (art. 102 k.p.c.). Przy częściowej wygranej koszty są wzajemnie znoszone lub stosunkowo rozdzielane (art. 100), a przy ugodzie znoszone, jeśli strony nie postanowiły inaczej (art. 104). Pozwany, który nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał żądanie przy pierwszej czynności, odzyskuje koszty mimo uwzględnienia powództwa (art. 101).
Czy nowe stawki stosuje się w sprawach rozpoczętych przed 2026 rokiem?
Tak, do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2026 r. stosuje się stawki w nowym brzmieniu (§ 2 rozporządzeń z 24 września 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1336 i 1314). Dotyczy to 15 podniesionych stawek ryczałtowych, bo tabela według wartości przedmiotu sprawy się nie zmieniła.
Czy zwrot kosztów zastępstwa przysługuje w sprawie przed WSA?
Tak, jeśli sąd uwzględni skargę, skarżący odzyskuje od organu niezbędne koszty postępowania (art. 200 p.p.s.a.). Obejmują one wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego do wysokości stawek z odrębnych przepisów (art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.). Dla adwokata i radcy prawnego w sprawie o należność pieniężną, np. podatek, stosuje się stawkę z § 2 rozporządzeń, a w innej sprawie - 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1).